Prof. Dr. Sönmez KUTLU | Kökencilik ve Köktencilik

Ders Zoom programı üzerinden çevrimiçi olarak işlendi. 

Dersin İçeriği:

Hocamız derse slaytıyla Osmanlı’nın yıkılış dönemlerinde üretilen dış menşeili İslamizm, Panislamizm kavramlarının kullanımından, ve içimizden çıkan İslamcılık ideolojisiyle başladı. Kavramsallaştırmanın ehemmiyetinden sonra kavramın sorunlarına değindi. 

Osmanlı hilafetini tehdit olarak görenlerce tek merkezden hilafetle yönetilen bu oluşumu nitelemek adına İslamizm, Panislamizm kavramları kullanıldı. Daha sonrasında İslami Uyanış diyeceğimiz başlangıçta olumlu olan bu kavram mevcut hükümetlere ve Batıya karşı bir tepki haline geldi. Vahabbilik gibi İslam dünyasında kendi iç sınıflandırılmasına farklılıklar ortaya çıktı. Bu dönemde Şii dünyada da Sünni dünyada da Siyasal İslam kavramsallaşması ortaya çıktı.   

Bilimin olmazsa olmazlarından olan isimlendirme, kavramsallaştırmalarının kim tarafından nasıl yapıldığının önemi üzerinde duran Kutlu, bu tanımlama ve öteki kavramı üzerinde durdu.

Kullanılan kavramlar, öğrencilerle birlikte irdelendi; bir amaca yönelik yapıldığından subjektif, önyargılı, seçmeci ve parçacı bir yaklaşım olduğu hususunda duruldu.

Fundamentalizmin 1902’de Amerikada çıkan bir hareket olarak, Batıdaki bilimsel öğretilerden etkilenmiş toplumda İncil’e tekrardan dönüşe, liberalliğe karşı oluşu ifade ediyordu. Diğer dinler için de kullanıldı. Fundamentalizm, İncile harfiyen uymayı, Meshçi düşünceyi besleyen bir kitle hareketlerini ifade eder.

Dersin akışında sıklıkla kavramların farklı anlamları üzerinde duruldu. 

Kavramlar kullanılırken çoğunlukla siyasi olanları mı fikri yapıda olanları mı tanımlıyor sistemsel kullanılmamıştır. Dünyadaki Müslüman gruplar hep bölünmeye açık olmuştur; karizmatik lider etrafında toplananlar, evrensel boyut kazananlar, yöresel ve mahalli kalanlar olmuştur. Peki İslam düşüncesinde realitede olan neydi? Makalenin uygulamasına bakalım. Dışarıdan alınan kavramların zorlama olacaktır. Bu kavramlara neden ihtiyaç duyuyoruz? gibi sorularla öğrencilerle müzakereler gerçekleştirildikten sonra öğrencilere tavsiyelerle ders sonlandı.

• Selefilik – Sönmez Kutlu
• Türkiye’de Selefi-Sufi Kutuplaşması Karşısında Üçüncü Bir Yol: Akılcı-Reyci Geleneğin İhyası – Sönmez Kutlu