Prof. Dr. İbrahim ASLAN | Kelam Klasiklerini Okuma Yöntemi

11 Mayıs 2024

[sablon_gorsel]

Anadolu İlahiyat Akademisi

Geleceğin Akademisyenlerini Arıyor Projesi

Ders Raporu

Klasikleri Okuma Yöntemi Grubu

Tarih:	11 Mayıs 2024 Cumartesi
Ders:	Kelam Klasiklerini Okuma Yöntemi
Hoca:	Prof. Dr. İbrahim Aslan
İşleniş:	Ders online olarak yapılmıştır.
Özet:	Genel çerçeve: Ders moderatörlüğünü ve takdimi Hayrunnisa Akgün yapmıştır. Ders iki oturumda işlenmiş, hoca ders içeriğine ve akışa bağlı olarak hareket etmiş, konuları sistematik şekilde başlıklandırarak ele almıştır. Dersin son 20 dakikalık kısmında ise ders içeriği ile ilgili soru cevap ve tartışma kısmına yer verilmiştir. Dersin özeti: İlk Oturum Öncelikle derse bir altyapı niteliği olması hasebiyle İslâm düşüncesinin ortaya çıkışına, içinde bulunduğu zaman ve mekân ekseni göz önünde bulundurularak değinilmiş, aynı bağlamda da İslam düşüncesi içerisinde ilimlerin ortaya çıkışı kısaca zikredilmiştir. Vahyin, metin haline gelmesiyle beraber yatay hareketliliğe sebep olduğu ve ortaya çıkın bütün disiplinlerin kaynağı olduğu vurgulanmıştır. İslam düşüncesi ile yapılan girişten sonra kelam literatürünün ortaya çıkışına, klasiklerin önemine değinilmiş, klasiklere karşı takınılan olumsuz tutumlar eleştirilmiştir. Hemen ardından da literatürün nasıl okunması gerektiğine dair eş zamanlı olarak yapılamayacak dört farklı yaklaşım zikredilmiştir ki bunlar; a) kronolojik okuma, b)tematik okuma, c) metodolojik okuma), d) kavramsal okuma olarak ele alınmış ve bu okuma tarzlarının her biri hakkında bilgiler verilmiştir. Herhangi bir klasik metnin öncelikle kronolojik açıdan okunması gerektiği söylenmiş, bu bağlamda kronolojik okumanın, klasiklerin hangi tarihte, nerede ve kim tarafından yazıldığının bilinerek okunması olduğu ifade edilmiştir. Tematik okumanın, konulu okuma ve problematik okuma anlamına geldiği belirtilmiş, bu tarzda bir okumanın, problemi tanımayı, problemin ne zaman ortaya çıktığını, problemin gelişim sürecini, problemin diğer disiplinlerle etkileşime girip girmediğini anlamayı sağlayacağı zikredilmiştir. Metodolojik okumanın tartışmanın nirengi noktası fark etmeyi sağlayacağı, metodolojinin her metnin ruhunu oluşturduğu gibi, her iddianın temellerini de ortaya koyduğuna değinilmiş, bu yüzden de herhangi bir klasikle meşgul olmaya girişildiğinde, klasiğin hangi metodoloji çerçevesinde oluşturulduğunu tespit etmenin son derece önemli olduğu vurgulanmıştır. Metodolojiden kastın ise, Mâturîdî, Eş’arî, Mu’tezilî, Sünnî ya da Şiî gibi belirli bir grup ya da mezhebe ait olan genel bir metodoloji olmayıp, kişiye özgü metodoloji olduğu hatırlatılmıştır. Kavramsal okumanın ise, her disiplinin kendi içerisinde bir alanı olduğunu, her disiplinin de belirli kavramlar etrafında şekillendiği bilgisinden hareketle yapılan bir okuma türü olduğu beyan edilmiştir. İkinci Oturum İkinci oturumda ise kelam düşüncesinin gelişim süreçleri, modern dönem dışarıda bırakılmak kaydıyla a) teşekkül dönemi, b) söylem dönemi ya da doktriner ve c) dogmatik dönem olarak üç aşamada ele alınmıştır. Teşekkül döneminin başlangıcına dair tartışmaların olduğuna değinildikten sonra, Ebu Hanife’nin ilk defa kelâm alanıyla ilgili, kendi döneminde kelamda tartışılan hemen hemen bütün meseleleri ihtiva eden bir eser yazmaya başlamasıyla teşekkül sürecini sona erdirmenin mümkün olduğu zikredilmiştir. Söylem aşaması ya doktriner aşamada ise kavramların ortaya çıktığı, düşüncenin belirli bir sisteme kavuştuğu, Ebû Hanîfe ile beraber ve aynı zamanda Mu’tezile’nin kurumsallaştığı, sistemleşme öncesinden farklı olarak daha rafine, daha kavramsal ve doktriner bir bakış açısının geliştirildiği dönem olarak ele alınmıştır. Dogmatik dönem ise üretilen klasiklerin içerisinde kalarak, klasiklerin güç ve kapasitesini artırmaya yönelik restorasyon çalışmalarının yapıldığı dönem olarak değerlendirilmiştir. Son: Ders online olarak yapılmış, dersin sonlarına doğru otuz civarında olan kişi sayısı on dokuza düşmüş ve hoca da buna ders bitişinde dikkat çekmiştir. Ders sonunda birkaç öğrencinin sorduğu sorular cevaplanmıştır.
Ön Okuma Metni:
Bahsi Geçen Eserler:	Ebû Hanîfe Fıkhu’l Ekber

Yorum bırakın Yanıtı iptal et