Anadolu İlahiyat Akademisi
Geleceğin Akademisyenlerini Arıyor Projesi
2020-2021 Bahar Dönemi
3. ve 4. Sınıf Grubu
Ders Raporu
İslami İlimlerde Metod
| Tarih: | 08.05.2021 |
| Ders Başlığı: | Klasik Kelamdan Bugüne Ne Kaldı? Yeni Gelişmeler Işığında Kelam İlmi |
| Hoca: | Doç. Dr. İbrahim Aslan |
| İşleniş: | Derse koordinasyon ekibinden Hayrunnisa Akgün, Cüneyt Yaşar, katıldı.
Ders Zoom programı üzerinden çevrimiçi olarak işlendi. |
| Dersin İçeriği: |
Ders iki oturum şeklinde işlendi.
İlk oturumda Kelam ilminin doğuşu ve oluşum sürecindeki dinamiklerden bahsedildi. İkinci oturumda ise bu günkü Kelamın problem alanından bahsedildi. Kelam meselesi İslami ilimlerde kendisine çok fazla misyon yüklenen bir bilim dalı. İçeride ve dışarıda ona yüklenen bir bilgi üretimi, metafizik üretimi görevi var. Bu gün her şey değiştiği gibi kelamın muhtevası ve metodolojisi de değişti. Bütün bunlar çerçevesinde bunun nereden nereye ve nasıl bir evrilme gerçekleştirdiği ve bu günkü kelamın nasıl bir tabloda olması gerektiği üzerine bir ders işleyeceğiz. Ana hatlarıyla Kelam’ın bir ilim olarak gelişim süreci ve bugünkü konumu üzerine bir ders işlendi. Bir disiplinin ortaya çıkması bir diyalektiği gerektirir. Bir diyalektik yoksa insan düşüncesini motive eden, sarsacak olan ya da açacak olan bir dinamik yoksa biz bir disiplinin kendiliğinden ortaya çıkmış olduğunu varsayamayız. Bu duyum bizi bir problem ağına götürür. Tarihin bir anında yaşanan olayları kendi içinde ve birbiriyle ilişkileri açısından ele almamız gerekir. Bu durumda Kelam ilminin hayli kaotik bir ortamda sarsıcı olaylarla birlikte birbirini etkileyen olaylar dizisinde kendisini var ettiğini görüyoruz. İdeolojik eylemlerin toplumsal reflekslerle kendisini ortaya koyduğu riskli bir alanda açığa çıktığını göz ardı etmemeliyiz. İmamet tartışmaları üzerinden siyasi ve toplumsal eğilimlerin değişimi üzerine örnekler verildi. Mezheplerin doğuşu ve temel prensiplerini oluşturuşu sürece bağlı şekilde değerlendirildi. Erken dönem problem alanından bahsedildi. Politik akımlar ve İslamlaşma farklarından bahsedildi. Dersin ikinci oturumuna sistem problemleri sebebiyle geç başlandı. İlk oturumda klasik dönemle ilgili konuştuk, bazı parametreler ortaya koyduk ve Ehli Sünnet düşüncesinin bir söylem, bir mezhep olarak bir ortodoksi haline geldiğini ifade ettik. Bunun ortaya çıkardığı değişimi, dönüşümü vurguladık. Bundan sonra İmam Maturudi ve Maturudi düşüncenin Ehli Sünnet düşüncesinin etki alanı içerisinde bir değerlendirmesiyle ikinci oturumumuza devam edeceğiz. Eş’ari’leşme sürecine değineceğiz. Bu anlamda ben İmam Maturudi’yi Maturudilikten ayırıyorum. Bu coğrafyalara bakıldığında da kendiliğinden görülebilir. Mutezile yok olup gitmedi, Zeydiliğin içine nüfuz etti ve Şii söylem alanları içerisinde kendisini tezahür ettirmeye çabaladı. Bu onun söylemini farklılaştırdığı gibi varlığını da gölgeli bir hale getirildi. Ayakta kalan söylem Şii ve Zeydilik olmuş oldu. Biz Kelam hakkında konuşurken çoğu zaman bu gerçekliği ıskalayarak hareket ediyoruz. Dersin kalanında güncel Kelam problemi ve bir ilim olarak kendini nasıl var edeceği tartışıldı. Süre yeterli olmadığı için belirlenen ikinci kısmın detaylarına inilemedi. Öğrencilerin sorularının cevaplandırılmasıyla oturum sonlandırıldı. |
