Dersin İçeriği:

Hocamız dersin öncesinde akademisyenlik tanımlamalarıyla, ilmin ciddiyetini ve gereklerini anlatan bir konuşma yaptı. Derste yer yer buradaki ilkelere atıflar yapıldı.

İnsan, İslam ve ibadet kavramlarını inceleyerek derse başlandı.

İbadetleri konuşmaya ancak insanı tanıyarak başlayabiliriz. Aynı şey toplumda da geçerlidir; insanda olan toplumda, toplumda olan insanda vardır; ikisi de hasta olur, refahta olur…

İnsanın sınırlarını düşündükçe, varoluşunu düşündükçe; âna baktığında özgürleşebiliriz. Sorular sorarak kendimiz tanımalıyız. Cevapları bize bağlı olan sorular vardır, bize bağlı olmayan sorular da vardır. Niçin sorusu bizi aşar. Nasıl sorusu beş duyuya hitap eder cevabı bulunabilir.  Bizim kendimize asıl sormamız gereken sorulardan biri de “Nasıl bir insan olmalıyım?” 

İnsanlara hükümlerle değil, hikmetlerle yaklaşmalıyız. 

Müslüman filozoflardan örnekler verilerek insanın öfke, arzu ve akıl gücü üzerinde duruldu. Ardından numen- fenomen ayrımı ve fenomenoloji kavramı tanımlandı. 

Fenomen görüntüleri ifade eder. Felsefe der ki ‘Dedikodu erdemsizliktir’. Bizde bir bilgi oluştu ve dedikodu yapmamızı engelledi. Din der ki ‘Dedikodu din kardeşinizin etini yemek’ gibidir. Her ikisi de aynı mesajı verdi; din somut mesaj verir, felsefe soyut. Burada Peygamberimizin duasını hatırlayalım: “Allah’ım bana eşyanın hakikatini göster”. Bu fenomenlerin asıllarını görmeyi istemektir.

Görünüşlerin arkasındaki gayeleri bilmektir fenomenoloji bilgisi ve biz ibadetlere bu açıdan bakacağız.

Ara sıra kendinizi farklı hissedebilir endişeye düşebilirsiniz ancak her düşünceyi yaşayarak tüketebiliriz; onun kendisini ifade etmesine izin verelim. 

Dersin akışında Gazzâli ve İbn Arabî’nin eserleri üzerinden ibadet fenomenolojisini açıklandı. Arkasındaki hikmete makasıduş’şeriaya atıf yapıldı. Halktaki  akl-ı meâd ve akl-ı meâş kavramları açıklanır ve halkın psikolojisinden bahsedildi. İbadet kelimesinin anlamlarıyla devam etti.

İbadetin anlam kökünde çalışmak vardır, şükretmek vardır. Burada ingilizcede think, düşünen; thank, teşekkür demektir; kelimelerle yakından ilgilenmeliyiz ancak düşünen şükredebilir.

Kindi’nin ibadet tanımında itaat kavramı fazlaca vurgulanır. Secde de itaati temsil eder; odaklanma ve evrenle bütünleşme halidir. Alak suresinde yakınlaşmanın ön adımı olarak zikredilir secde. 

Her zaman iki tür vahiyle muhatabı; iç ve dış olmak üzere. Hayy bin Yakzan kitabını hatırlayalım; iç vahyi orada görebiliriz. Hayranlığını tazimi ifade etmek üzere eğildi, bedensel hareketlerde bulundu. Namazın bu bedensel hareketleri sembollerdir. 

Zamanın mahkumu değil, hakimi olmamızı sağlayan kendi özümüze içimize döndüğümüz sabitelerdir namaz. 

İbadetler ruh ve beden sağlığımızın güvencesidir, hayatımızı kolaylaştırırız. Zihnimizdeki komplekslerden arınmalıyız (Allah istedi diye kılıyorum ifadesini kast ediyor) Allah Samet’tir; hiçbir şeye ihtiyacı yoktur; sudur teorisini hatırlayalım.

Büyüdükçe soyut düşünmeye başlarız, bugün İslam dünyasının sorunlarından biri düşüncede hâlâ çocuk kalmasıdır.

Oruç, ihtiyaçsızlık ve ölümsüzlük provasıdır, alışkanlıklarımızı denetlemenin bir yoludur. 

İbadetlerin gayesi bir anlamda da insanı teklikten kurtarmak, bütünlük içinde değerli kılmaktır.(cemaatle namaz örnek verildi)

Zekat fenomenolojisine baktığımızda zenginin cimriliğini, fakirin kıskançlığını tedavi eder. 

Öğrencilere tavsiyelerle ders sonlandı.