Ders iki oturumda işlendi.

Derse önceki derslerde ele alınan filozofların odak noktalarından bahsederek başlandı. Hussel bilinç, Heidegger varlık üzerinde durmuş bu ders işleyeceğimiz Levinas ise zaman konusu merkezdedir.

Levinas’ın Heidegger’e eleştirileri üzerinde duruldu. Levinas Heidegger’i Dasein’dan yola çıkarak Sein’a ulaşamamazlıktan dolayı eleştirir. Varlığa ulaşmak Dasein analitiğiyle mümkün olmayacaktır. Varlığın sözcüsü biz isek varlığa ulaşamayız bunu ben değil varlık konuşmalıdır.

İki filozofun ölüm hakkındaki düşünceleri mukayeseli olarak ele alındı.

Heidegger’e göre ölüm: İmkansızlığın imkanı mutlak olandır. Dasein ölerek bütüne ulaşır. Ölüm zamanın geçişi ve o zamanın geçmediği bir nihayete ermesidir. Ölümün kendisi, beni nesnelerin tahakkümünden çıkarır ve özgür bırakır.

Levinas’a göre ölüm: İmkanın imkansızlığıdır. Ona göre ölüm ancak başkasıyla bilinir ve bu yüzden tecrübi değildir. Özne tecrübede başkaya doğru gider fakat yalnızca kendisine döner. Ölüm üstlenilemez bir gelecektir. Başkasının ölümüyle kendi ölümüme geçmek benim için üstlenilemez bir sorumluluk oluşturur.

Heidegger için tasarlanamazdır. Levinas için ise başkası üzerinden bildiğimiz için biz geleceği tasarlayabiliriz. Bu durumda ölüm “ilya” ya dönmüş olur. “ilya”da özne ve sorumluluk yoktur.

Ölüm bizi varlığa götüren tek şeydir. Varlık başkasıdır. Varlık bütün var olanlara varlığını verir ama kendisinden eksiltmeden verir.

“Zaman başkasıyla ilişkidir.”

Ben başkasıyla irtibata geçtiğimde ve geri döndüğümde ben olmam başkasıyla birlikte olan ben olurum.

Geri döndüğümde edindiğim o tecrübede ben erir ve ortaya çıkan şey bir “başkasıyla birlikte ben”dir.

Levinas’a göre bir başkasıyla karşılaşan herkes hem aynı hem farklıdır. O halde bizim özdeşliklerimiz bir başkasını içerir. Varlık sürekli verir bu zaman üstü bir şeydir. Sürekli var olanlar varlığı çağrıştırır.