Birinci oturumda bilimlerin sınıflandırılması ve aynı konuları farklı şekillerde ele alma tarzları konuşulduktan sonra ikinci derste birinci derste verilen bilgiler üzerinden çıkarımlar yapılarak ders soru cevap ile bitirildi.

Derste bilimin görev ve işlevi bağlamında yoğun olarak korelasyon kavramı üzerinde duruldu.

Bilimlerin sınıflandırılması noktasında Türkiye’deki sınıflandırmanın yalnızca sayısal ve sosyal bilimler şeklinde olduğu ancak bu sınıflandırmanın maalesef makul bir zeminde oturmadığı konuşularak Batı’daki sınıflandırmanın daha mantıki olduğu açıklandı. Konunun açıklanması için Batı’daki sınıflandırma şu şekilde verildi ve bilim dalları gruplara paylaştırıldı.

Formal Bilimler: Matematik

Sosyal Bilimler: İktisat, ekonomi

Beşeri Bilimler: Felsefe, din, edebiyat, hukuk

Sınıflandırma noktasında özetle ayrım şu şekilde yapıldı: “Bilimlerin sınıflandırılması ve gruplandırılıp ayrılmasında temel hareket noktası söz konusu ilim dalının kullandığı metodolojiler ve olaylara yaklaşırken sordukları sorulardır.”

Sınıflandırmanın arkasından konu bilimlerin konu alanları ve metotlarına geçerek ayrımın aslolarak sorulan sorularla ilgili olduğu söylendi. Bu bağlamda bir konuyu gele alırken fen bilimlerinin ve sosyal bilimlerin ‘Niçin?’ sorusuna öncelik tanıdığı söylenirken formal, beşeri ilimlerin ilk ve asıl sorularının bu olmadığı açıklandı.

Bilim insanlarının işi Niçin? Sorusuna aradıkları cevaplardan oluştuğu için ders içerisinde “Korelasyon” kavramı üzerinde durularak çeşitleri açıklandı.

Korelasyon, iki olayın aynı anda gerçekleşmesidir. Nedensellik ile eş tutulamaz. Nedensellik ve korelasyon farklı iki kavramdır. Korelasyon için 4 farklı ihtimal vardır:

Tesadüfen yan yana gelen iki olay şans eseri oluşan bir korelasyondur.

Olaylar arasında nedensellik olabilir. Bu da bir korelasyon oluşturur. Örneğin yağmur dansına çıktık. Bu durumda dansımızın nedeni mi yağmur yoksa yağmurun nedeni mi dansımız?

Yön

Bozucu: bozucu korelasyon gerçek bir korelasyon değildir. Öyle gibi görünür.

Bilim insanının görevi bu 4 korelasyonu tespit ederek doğru bir şekilde elemek ve sonuca ulaşarak olaylar arasındaki bağlantıları kurmak ilişkileri tespit etmektir.

Birinci ders korelasyon ile bitirildi.

İkinci derste birinci dersteki bilimlerin konusu, metodolojisi ve sınıflandırılması gibi işlenen konular özetlendikten dersin ana fikrine uygun olarak bu konulardan çıkarımlar yapıldı. Bu çıkarımların ardından felsefenin bilimlerin sınıflandırılmasındaki yeri, fizikten dolaylı olarak fen bilimlerinden farkı ve metodu konuşularak felsefe hakkında şunlar söylendi: felsefe ampirik olmayan sorularla ilgilenir. Eğer bir soruya deneysel bir cevabınız varsa o halde felsefe bu soru ile ilgilenmez. Felsefede daima açıklamaya çalıştığınız bir fenomen vardır. Bu açıklamayı yaparken felsefe bilimsel metotlardan uzak durur ama bilimsel verileri kullanır, çıkarımlar yapar. Tüm bilimler bir açıklama yapmak için çıkarım metodunu kullanırlar. Bu yüzden felsefe ve diğer bilimlerin ayrıldığı nokta çıkarım yapmak için kullandıkları diğer metotlardır. Örneğin bir konuda felsefe çıkarım yapmak için kavramsal bilgilere bağlı ilerler. Fizik ise deney ile hareket ederek çıkarımda bulunur.

Ders en son felsefe hakkında yapılan bu açıklama ile son buldu. Soru cevaba geçilerek ders bitirildi.

Öneri: Dersin içeriğinde bilimlerin Batı ve Türkiye için sınıflandırılması ve korelasyon üzerinde duruldu. Derste bilimlerin sınıflandırılması noktasında açıklama ve gidişat Türkiye’deki sayısal ve sosyal bilimler üzerinden değil Batı’daki sınıflandırma üzerinden yapıldığı için dersten önce bu sınıflandırmanın tarzına hangi bilim dallarının ve mesleklerin hangi sınıflandırmaya dahil edileceği hakkında bir ön okuma metninin paylaşılması konunun işlenmesini öğrenciler açısından kolaylaştırır diye düşünüyorum. Ayrıca korelasyon kavramı ile nedensellik arasında bir fark olduğu derste üzerinde durulan bir konu olsa da altı net bir şekilde çizilip ayrımı yapılamadı. Bu ayrımın daha iyi sağlanması ve anlaşılması için dersten önce ön okuma metni verilmesinin ders için daha sağlıklı olacağı kanaatindeyim. Ayrıca derste nedensellik ve bilim arasındaki ilişkiden hareketle Eşari görüşe atıfta bulunuldu. Bu konuyla ilgili ileri okuma metni önerisi veya ek bir ders yapılması bütünleyici olabilir.