Tuncer NAMLI | Kur’an’da İnanç Esasları

Yüz yüze 9, Online 12

– İslami ilimler Kur’an’dan büyük oranda kopmuştur. Müslümanlar da Kur’an’ı bazen çok parçacı bazen son derece hayali bazen de son derece materyalist bir çerçevede okumuştur. 

– Kur’an masa başında yazılmış bir kitap değildir. 23 yıl içerisinde peyderpey indirilmiştir. Sorulara ve bir diyaloğa, aynı zamanda önceliklere ve sonralıklara sahip olan bir kitaptır. 

– Kur’an çelişkisiz bir kitap olduğu iddiasını, onda çelişkiler bulunmadığı ile delillendirir. İçeriğindeki ahenk ve bütünlük de bu iddianın bir başka delilidir.

– Kur’an evrensel olmakla birlikte yerel ve tikel sorunlara dair de çözümler sunmuştur. Bu sebeple ilahi olduğu kadar, insanidir.

– Kur’an’da millet tanımı, dinin yaşayan boyutunu görünür hale getirmektir. Farabi de millet kelimesini bu bağlamda kullanmıştır. Bu sebeple, insan tarafından anlaşılmış ve yaşanmış olan dine millet denir.

– Kur’an’da mucize kelimesi geçmez. Âlimler sonradan mucize tanımına olağanüstü ayetler anlamını vermişlerdir. Hâlbuki Kur’an’a göre her şey mucizedir. Ayetler, yarattığı evren, işleyiş de buna dâhildir. Kur’an’a göre gördüğünüz ne varsa her şey anlamlıdır ve anlamı olan her şey ayettir. 

– Kur’an’ın evrensel dünya görüşü, çok boyutlu gerçeklik tasavvurudur. Gerçekçi bir kitap olan Kur’an, dini hayat kadar gerçek, hayatı din kadar yaşanabilir kabul eder ve bunu bir bütün olarak ele alır.

– Ayetlerin çok boyutlu anlamlarını gözetmek, Kur’an ile tanışıklığımız ile doğru orantılıdır. Eğer ayetlerin tek anlamlarına bakarsak Kur’an’ın söylem dilini anlayamayız.

– İnsan aklı, mantıksal terazisiyle doğru ve yanlışı; vicdan terazisiyle de iyi ve kötüyü tartar. Akıl, insanın düşünsel yetkinliklerinin tümüdür. Dolayısıyla kalp ile beyin ortak çalışarak aklı bir bütün olarak oluştururlar. Bu sebeple Kur’an’ göre her şey makul olmak, yani insan aklına uygun olmak zorundadır. Akıl her insanda ortaktır ve fıtridir. Kur’an bir hatırlatmadır yani zikirdir. Bir ıslah projesidir. Kur’an insanı fabrika ayarlarına döndürmek için gelen kitapların sonuncusur. Kur’an, Allah ile insan arasında yapılan son kitap sözleşmesidir. Önceki gelenlere bu sebeple ahit der kendisine de ahit der. 

– Nefs ise, beden ve ruhun birlikteliği üzerinden insanın kendisidir.

– Kur’an’da icma kelimesi geçmez. İcma kelimesi yerine örf kelimesi kullanılır. Örf insanlığın ortak doğruları demektir. Kur’an örfü emreder. Ma’ruf örf kelimesinin bir başka formudur. Zıttı münkerdir ve insanlığın ortak yanlışları demektir. Allah insanların ortak doğrularına değer verir ve bunu delil kabul eder. 

– Kutsal kitaplar toplumun, yani kolektif aklın bozulduğu dönemlerde gelmiştir. Çünkü kolektif akıl, insanlığın ortak aklıdır.

– Allah yaratma ve yönetme kanunlarını, toplumların tarihi gerçeklikleri (kıssalar) ile ve de tabii (doğal) gerçeklikleri kullanarak açıklar. 

– Metafizik de fizik kadar bir gerçekliktir. Çünkü fiziğin bilgisi de metafiziktir. Soyut kavramın varlığı ve zihne girmesi metafiziğin varlığının kanıtıdır.

– Sağlam ibadet sağlam inanç üzerine oturtulursa anlamı ve sürekliliği oluşur. Sağlam ibadet boyutuna gelmeyen inanç ise insanı hep kuşku içinde bırakır. 

– Namazın Kur’an’da bu kadar çok vurgulanması, tevhidin önemini vurgulamak içindir. Namaz bir ibadet olarak, yaşayan imanın göstergesidir ve iletişimin sürekliliğinin vurgusu için önemlidir.

– Namazın niçin kılınması gerektiğini en iyi anlatan kitap Kur’an’dır. 

Ders içeriğe uygun olarak işlendi. Dersten sonra öğrenciler Tuncer Namlı ile ders hakkında geri dönütlerini paylaştılar. Sohbet esnasında kitap önerileri yapıldı. 

• Tuncer Namlı, İslam Düşüncesinde Kur’an’ı Anlamanın Rolü 

• Tuncer Namlı, Fıkıhçıların Allah Algısı
• Farabi, Kitab-ül Mille
• Şuara Suresi, Kur’an Aydınlığı Kronolojik Kur’an Meali
• Yunus Suresi, Kur’an Aydınlığı Kronolojik Kur’an Meali